Na czym polega dostępność serwisów internetowych
Dostępność serwisów internetowych (ang. web accessibility lub potocznie a11y) to wiedza z zakresu międzynarodowych standardów, opisujących metody i wytyczne tworzenia serwisów WWW w taki sposób, aby umożliwić możliwie najłatwiejszy dostęp do treści i podstawowego zestawu funkcji serwisu jak najszerszej grupie odbiorców, niezależnie od ich wzrokowych, słuchowych, fizycznych, czy neurologicznych ograniczeń, wieku, osobistych preferencji, kultury, sytuacji w jakiej się znaleźli, a także używanego oprogramowania, czy sprzętu. Reasumując, dostępność oznacza możliwość dostępu do Internetu dla wszystkich bez wyjątku i na równych warunkach. Oznacza to również, że ogólnodostępny serwis wcale nie musi być dostępny dla każdego użytkownika.
Dostępność dla osób niepełnosprawnych
Na świecie istnieje populacja około 650 milionów osób w różnym stopniu niepełnosprawności. W Polsce osoby niepełnosprawne stanowią blisko 16% polskiego społeczeństwa. To, co jest prawdą w świecie rzeczywistym, bywa również prawdą w Internecie. Bezsprzecznie dotyczy to jednak barier, na jakie w życiu codziennym napotykają osoby niepełnosprawne, chcące w pełni uczestniczyć w społeczeństwie informacyjnym. Dostępność ma dla nich szczególne znaczenie, bowiem oznacza stopień w jakim serwisy internetowe mogą być przeglądane, postrzegane i rozumiane. Wiele z tych osób napotyka przy korzystaniu z serwisów internetowych na takie utrudnienia, które absolutnie nie powinny mieć miejsca. Właśnie te bariery, a nie cechy osób niepełnosprawnych, stanowią główną przeszkodę w inicjowaniu przez nie działań mających na celu uzyskiwanie informacji.
W niektórych przypadkach osoby starsze, których możliwości zmieniają się wraz z wiekiem, stykają się również z barierami, których można byłoby uniknąć, gdyby środowisko twórców serwisów internetowych nabrało nawyku tworzenia serwisów zgodnych z nowoczesnymi standardami. Standardy sieciowe organizacji W3C, w tym inicjatywa dostępności do Sieci WAI zawiera dokumenty, które precyzyjnie opisują wytyczne dotyczące ułatwień dostępu do zawartości Sieci WCAG.
Czy to coś kosztuje? Projektowanie i tworzenie od podstaw dostępnych serwisów internetowych, opartych na dobrych praktykach, które skupiają się na użytkowniku i jego potrzebach oraz zgodnie z rekomendacjami organizacji W3C przynajmniej na poziomie podstawowym, nie jest żadnym luksusem, nic nie kosztuje i nie wymaga dodatkowej pracy. Jest to niezbędne minimum. Tworzone w ten sposób serwisy przyczyniają się do poprawy jakości życia codziennego osób niepełnosprawnych oraz do zwiększenia udziału tych osób w życiu społecznym, ułatwiając dostęp do informacji, środków przekazu, treści oraz usług internetowych. Warto przy tym podkreślić, że serwisy takie umożliwiają korzystanie ze swoich zasobów bez konieczności instalowania jakiegokolwiek dodatkowego oprogramowania. Osoby niewidome zwykle posiadają specjalistyczne oprogramowanie służące do czytania zawartości ekranu jakim posługują się na co dzień.
Co jeszcze istotne. Działania skierowane na rzecz osób starszych i niepełnosprawnych służą także pozostałym użytkownikom Internetu, oferując im dodatkowe funkcje, które mogą uruchomić w miarę potrzeby.
Prawne aspekty dostępności
Na mocy dyrektywy eEurope 2002 opracowanego i wdrażanego przez UE, wszystkie organy publiczne i podmioty wykonujące zadania publiczne państw członkowskich są zobowiązane do zapewnienia dostępności do swoich serwisów bez dyskryminowania użytkowników.
Podobnie rzecz ma się w Stanach Zjednoczonych, gdzie obowiązuje akt prawny znany jako Section 508, który zawiera szczegółowy załącznik określający techniczne wymagania dla dostępnych serwisów internetowych.
W Polsce nie ma ustawy, która odnosiłaby się wprost do obowiązku dostosowywania serwisów internetowych do standardu WAI organizacji W3C. Jednakże wiążące w tym temacie są poszczególne zapisy:
- Konstytucja RP (w tym Art. 32 i Art. 69)
- Karta Osób Niepełnosprawnych (Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 1 sierpnia 1997 r.)
- Ustawa o dostępie do informacji publicznej (z dnia 6 września 2001 r.)
- Ustawa o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (z dnia 17 lutego 2005 r.)
W powyższych dokumentach jest mowa o równości obywateli w dostępie do informacji bez dyskryminacji ze względu na jakiekolwiek kryteria w tym stopień sprawności.